Mahatma Gandhi
Mohandas Karamchand Gandhi (urodzony 2 października 1869 w Porbandar, zmarły 30 stycznia 1948 w Nowym Delhi) – indyjski działacz polityczny, przywódca ruchu niepodległościowego oraz twórca filozofii satyagrahy, czyli walki bez użycia przemocy. Jego działania doprowadziły do uzyskania niepodległości przez Indie od Brytyjskiego Imperium w 1947 roku.
Wczesne lata i wykształcenie
Gandhi pochodził z rodziny kupieckiej. Jego ojciec, Karamchand Gandhi, był lokalnym urzędnikiem Panjab. W 1888 wyruszył do Londynu, aby studiować prawo na University College London. Po ukończeniu studiów w 1891 powrócił do Indii, ale nie uzyskał od razu pozwolenia na praktykę prawniczą.
Działalność w Południowej Afryce
W 1893 Gandhi przybył do Kapsztadu w Republice Południowej Afryki w poszukiwaniu lepszych perspektyw zawodowych. Tam zetknął się z dyskryminacją rasową, co było początkiem jego zaangażowania w walkę o prawa obywatelskie. W 1906 założył organizację South African Indian National Congress, której celem było obronienie praw ludności indyjskiej w Afryce.
Powrót do Indii i walka o niepodległość
Po powrocie do Indii w 1915 Gandhi stał się liderem ruchu narodowego. Jego główne akcje to:
- Champaran Satyagraha (1917) – pierwsza kampania w Indiach, skierowana przeciwko wyzyskowi rolników.
- Kheda Satyagraha (1918) – walka z wysokimi podatkami w czasie klęski głodu.
- Ruch nieposłuszeństwa obywatelskiego (1920–1922) – masowy bojkot brytyjskich instytucji.
- Marsz Sólny (1930) – protest przeciwko monopolowi brytyjskiemu na sól.
- Ruch Quit India (1942) – wezwanie do natychmiastowego opuszczenia Indii przez Brytyjczyków.
Filozofia i metody
Gandhi opierał swoją filozofię na trzech filarach:
- Ahimsa – zasada nieprzemocy, stanowiąca podstawę wszystkich działań protestacyjnych.
- Satyagraha – siła prawdy, czyli opór przy jednoczesnym trwaniu w prawdzie i moralności.
- Swadeshi – promowanie rodzimych produktów i samowystarczalności gospodarczej.
Śmierć i spuścizna
12 listopada 1948 Gandhi został zamordowany przez Nathurama Godsego, nacjonalistycznego hinduskiego ekstremisty. Jego śmierć wstrząsnęła światem i umocniła jego status jako symbolu walki o prawa człowieka.
Do dziś Gandhi jest czczony jako pokojowy aktywista i inspiruje ruchy na rzecz praw obywatelskich, praw kobiet i ochrony środowiska. Jego ideały przyczyniły się do powstania międzynarodowych organizacji, takich jak Amnesty International oraz ruchów za prawa obywatelskie w Stanach Zjednoczonych.